فصل آنچه در باطن است به وسيلهء صبر و جزع ظاهر مىشود 1 - قال الصّادق ( عليه السّلام ) الصّبر يظهر ما في بواطن العباد من النّور و الصّفا ، و الجزع يظهر ما في بواطنهم من الظّلمة و الوحشة . . . حضرت صادق ( عليه السّلام ) فرمود : صبر آنچه در نهان انسان است ، از نور و صفا آن را كشف مىكند و جزع و بىتابى آنچه از تاريكى و وحشت است ، در باطن انسان ، آن را ظاهر مىكند . سپس حضرت مىفرمايد : همهء مردم ادعاى صبر مىكنند ، و كسى بجز مخبتين يعنى عاشقان خدا داراى آن نيستند و همه مردم جزع و بىتابى را انكار مىكنند ، در حالى كه منافقين داراى آن هستند . معنى صبر آنست كه چشيدن آن تلخ است و جزع و اضطراب قلب و اندوه و بىتابى است ، در وقت نزول بلا پس هر بلائى و مصيبتى كه هنگام ورودش عشق به خدا و تضرع و انابه بسوى خدا نباشد ، صاحبش در نهايت بىتابى و جزع است . صبر ، اول آن تلخ است ، و آخر آن شيرين . كسى كه در اول صبر وارد شود ، از آن بيرون مىرود يعنى تحمل آن نمىكند ، و كسى كه در آخر آن وارد شود ، آن را تحمل مىكند . و كسى كه قدر و ارزش صبر را بداند ، از صبر كردن منصرف نمىشود . يعنى دست بردار صبر نيست . خداى تعالى در قصهء موسى و خضر مىفرمايد : وَ كَيْفَ تَصْبِرُ عَلى ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً . « 1 »

--> ( 1 ) سورهء كهف ، آيهء 68